Esch - Dorpsstraat 23

Esch is een dorp in Noord-Brabant, en sinds 1996 onderdeel van gemeente Haaren. Voor die tijd was Esch een van de kleinste zelfstandige gemeentes in Noord-Brabant. Het kleine grondgebied van de voormalige gemeente ligt vrijwel geheel in het stroomdal van de Essche Stroom en wordt voornamelijk door landbouwgrond ingenomen. In de onmiddellijke nabijheid liggen landgoederen en natuurgebieden als Sparrenrijk in het oosten, Beukenhorst in het noorden, en in het westen het landgoed Jagershagen en het natuurgebied Helvoirts Broek. Het dorp Esch ligt nabij Boxtel en Vught, op korte afstand van de A2 richting Den Bosch en Eindhoven.



DE ESSCHE MOLEN! Een stukje geschiedenis
De wieken
Op oude ansichtkaarten heeft Esch nog een molen met wieken aan de dorpsstraat. Nu zijn de wieken die eens boven de huisjes van het dorp uitstaken verdwenen, evenals de kap en het balkon. De Tweede Wereldoorlog liet haar sporen ook in Esch achter. De taps toelopende toren doet nu dienst als woonhuis.

De eerste steen
Op 30 april 1875 kreeg de Schijndelse hoofdonderwijzer H. Fick ’vergunning tot het oprichten van een windgraan- en schorsmolen te Esch’. Voorwaarde was dat de molen 28 meter van de openbare weg zou worden gebouwd. Fick werd in 1814 in Amsterdam geboren en hoewel hij eigenaar van de molen en het ernaast gebouwde huis was, bleef hij in Schijndel wonen. Het molenaarschap liet hij over aan zijn zoon Hendricus Fick. Deze huwde kort na het in bedrijf nemen van de molen met de bakkersdochter.

Brand
In 1886 brandde de molen en de bijbehorende bergplaats geheel af. Maar werd daarna weer geheel herbouwd. Op 73-jarige leeftijd kwam in 1887 de eigenlijke eigenaar van de molen ook in Esch wonen, hij overleed echter al na drie weken, en zo werd de zoon eigenaar van de molen. In datzelfde jaar overleed ook de vrouw van Fick junior, moeder van 5 kinderen. Een jaar later hertrouwde Hendricus Fick met de Boxtelse H. Veroude. Uit dit huwelijk werd in 1893 hun zoon Johannes Fick geboren.

Houtzagerij en petroleummotor
In 1905 besloot Fick zijn bedrijf uit te breiden. Hij kreeg van burgemeester en wethouders toestemming om ’in bestaanden schors- en graanmolen’ een houtzagerij te mogen ’oprichten en in werking te brengen’. Ook kreeg hij in dat jaar toestemming voor het gebruik van een petroleummotor. In 1912 overleed Hendricus J. Fick. Ficks weduwe werd de nieuwe eigenaresse van de molen, samen met haar toen nog minderjarige zoon Johannes. Het bedrijf werd geleid door zijn halfbroer die in 1918 als molenaar naar Boxtel vertrok. In 1919 trouwde Johannes Fick met H. Hermus uit Oud-Vossemeer.

Overlast, motoren en protesten
In 1923 kreeg Johannes Fick toestemming de petroleummotor te vervangen door een ruw oliemotor. De buurt protesteerde in verband met brandgevaar. In 1934 werd deze motor vervangen door een dieselmotor. Ditmaal klaagde de buurt niet alleen vanwege het lawaai dat ze bij het proefdraaien hadden gehoord, maar ook vanwege het zaagsel dat in de omliggende tuinen terechtkwam. De overlast werd in 1938 nog erger toen het gemeentebestuur toestemming gaf tot het in gebruik nemen van een lintzaagmachine. Ook de protesten tegen het in werking stellen van een elektromotor in 1941 werden door de gemeente ongegrond verklaard.

Op 27 oktober 1944 staan er Engelse voertuigen op het gebied wat nu de Vinkenheuvel heet. De foto is slecht, maar duidelijk zijn de contouren van de molen te zien, zonder wieken, alleen de toren staat er nog. De molen stond toen dus aan de rand van de bebouwde kom van Esch.

foto uit: ’Esch een dorp voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog’ De Kleine Meijerij.

Na de oorlog
Na de oorlog verhuisde het gezin Fick naar Mill, waar Johannes een café begon. Alleen zijn oudste zoon Cornelis bleef nog in de Essche molen wonen tot 1952. Ook hij vertrok toen naar Mill. De molen werd verkocht aan L. Verhoeven. Begin jaren 80 werd de molen tot woonhuis verbouwd. In 1999 kreeg de molen aan de buitenzijde een flinke opknapbeurt, een grondige en complete gevelrestauratie, waardoor de molen de toekomst fris tegemoet kan zien.

Esch is een dorp in Noord-Brabant, en sinds 1996 onderdeel van gemeente Haaren. Voor die tijd was Esch een van de kleinste zelfstandige gemeentes in Noord-Brabant. Het kleine grondgebied van de voormalige gemeente ligt vrijwel geheel in het stroomdal van de Essche Stroom en wordt voornamelijk door landbouwgrond ingenomen. In de onmiddellijke nabijheid liggen landgoederen en natuurgebieden als Sparrenrijk in het oosten, Beukenhorst in het noorden, en in het westen het landgoed Jagershagen en het natuurgebied Helvoirts Broek. Het dorp Esch ligt nabij Boxtel en Vught, op korte afstand van de A2 richting Den Bosch en Eindhoven.



DE ESSCHE MOLEN! Een stukje geschiedenis
De wieken
Op oude ansichtkaarten heeft Esch nog een molen met wieken aan de dorpsstraat. Nu zijn de wieken die eens boven de huisjes van het dorp uitstaken verdwenen, evenals de kap en het balkon. De Tweede Wereldoorlog liet haar sporen ook in Esch achter. De taps toelopende toren doet nu dienst als woonhuis.

De eerste steen
Op 30 april 1875 kreeg de Schijndelse hoofdonderwijzer H. Fick ’vergunning tot het oprichten van een windgraan- en schorsmolen te Esch’. Voorwaarde was dat de molen 28 meter van de openbare weg zou worden gebouwd. Fick werd in 1814 in Amsterdam geboren en hoewel hij eigenaar van de molen en het ernaast gebouwde huis was, bleef hij in Schijndel wonen. Het molenaarschap liet hij over aan zijn zoon Hendricus Fick. Deze huwde kort na het in bedrijf nemen van de molen met de bakkersdochter.

Brand
In 1886 brandde de molen en de bijbehorende bergplaats geheel af. Maar werd daarna weer geheel herbouwd. Op 73-jarige leeftijd kwam in 1887 de eigenlijke eigenaar van de molen ook in Esch wonen, hij overleed echter al na drie weken, en zo werd de zoon eigenaar van de molen. In datzelfde jaar overleed ook de vrouw van Fick junior, moeder van 5 kinderen. Een jaar later hertrouwde Hendricus Fick met de Boxtelse H. Veroude. Uit dit huwelijk werd in 1893 hun zoon Johannes Fick geboren.

Houtzagerij en petroleummotor
In 1905 besloot Fick zijn bedrijf uit te breiden. Hij kreeg van burgemeester en wethouders toestemming om ’in bestaanden schors- en graanmolen’ een houtzagerij te mogen ’oprichten en in werking te brengen’. Ook kreeg hij in dat jaar toestemming voor het gebruik van een petroleummotor. In 1912 overleed Hendricus J. Fick. Ficks weduwe werd de nieuwe eigenaresse van de molen, samen met haar toen nog minderjarige zoon Johannes. Het bedrijf werd geleid door zijn halfbroer die in 1918 als molenaar naar Boxtel vertrok. In 1919 trouwde Johannes Fick met H. Hermus uit Oud-Vossemeer.

Overlast, motoren en protesten
In 1923 kreeg Johannes Fick toestemming de petroleummotor te vervangen door een ruw oliemotor. De buurt protesteerde in verband met brandgevaar. In 1934 werd deze motor vervangen door een dieselmotor. Ditmaal klaagde de buurt niet alleen vanwege het lawaai dat ze bij het proefdraaien hadden gehoord, maar ook vanwege het zaagsel dat in de omliggende tuinen terechtkwam. De overlast werd in 1938 nog erger toen het gemeentebestuur toestemming gaf tot het in gebruik nemen van een lintzaagmachine. Ook de protesten tegen het in werking stellen van een elektromotor in 1941 werden door de gemeente ongegrond verklaard.

Op 27 oktober 1944 staan er Engelse voertuigen op het gebied wat nu de Vinkenheuvel heet. De foto is slecht, maar duidelijk zijn de contouren van de molen te zien, zonder wieken, alleen de toren staat er nog. De molen stond toen dus aan de rand van de bebouwde kom van Esch.

foto uit: ’Esch een dorp voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog’ De Kleine Meijerij.

Na de oorlog
Na de oorlog verhuisde het gezin Fick naar Mill, waar Johannes een café begon. Alleen zijn oudste zoon Cornelis bleef nog in de Essche molen wonen tot 1952. Ook hij vertrok toen naar Mill. De molen werd verkocht aan L. Verhoeven. Begin jaren 80 werd de molen tot woonhuis verbouwd. In 1999 kreeg de molen aan de buitenzijde een flinke opknapbeurt, een grondige en complete gevelrestauratie, waardoor de molen de toekomst fris tegemoet kan zien.